VETERİNER
HEKİMLER DERNEĞİNİN, ÜYELERİNİN HUKUKUNU KORUMAK AMACIYLA
TARIM VE
KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI VETERİNER HEKİMLİĞİ UZMANLIK YÖNETMELİĞİ-
NİN
İPTALİ İSTEMİYLE AÇTIĞI DAVADA İHLİYET YÖNÜNDEN HUKUKA
AYKIRILIK
BULUNMADIĞI HK.<
2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2. maddesinin 1.
fıkrasının (a) bendinde iptal davalarının
menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılabileceği öngörülmüş, 4001
sayılı Yasayla anılan mad-
denin 1. fıkrası değiştirilerek (a) bendinde
"idari işlemler hakkında
yetki, şekil, sebep, konu ve maksat
yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için,
çevre, tarihi ve kültürel değer-
lerin korunması, imar uygulamaları
gibi kamu yararını yakından ilgi-
lendiren hususlar hariç olmak üzere,
kişisel hakları ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları
"hükmüne yer verilmiş, Anayasa Mahke-
mesinin 21.9.1995 günlü,
E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararıyla,
6.1.1982 günlü, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 10.6.1994
günlü, 4001 sayılı Yasanın
1. maddesiyle değiştirilen 2. maddesinin 1.
fıkrasının (a) bendinde
yeralan "... kişisel hakları ihlal edilenler
..." ibaresi Anayasaya
aykırı bulunarak iptal edilmiştir.
Bu durumda İdare Hukukunun genel
ilkelerine göre iptal davası
açılabilmesi için gerçek ya da tüzel
kişiler ile dava konusu edilen
işlem arasında makul ve ciddi bir
ilişkinin diğer bir deyişle menfaat
bağının varlığının yeterli
bulunduğu açıktır. Veteriner Hekimleri Der-
neği Tüzüğünün 2.maddesinde
Derneğin, Veteriner Hekimler arasında top-
lumsal dayanışmayı sağlamak
amacıyla kurulduğu Derneğin ve bu amacı
gerçekleştirebilmek için
Veteriner Hekimlik mesleğinin halk yararına
en iyi şekilde
düzenlenmesini ve gelişmesini sağlamaya çalışacağı, Ve-
teriner
Hekimliğin ve Veteriner Hekimlerin sorunlarını çözümlemeye ça-
lışıp
haklarını koruyacağı belirtildiğinden davacı Derneğin, üyeleri-
nin
hukukunu korumak amacıyla dava açabileceği anlaşılmaktadır. Bu
ne-
denle davalı İdarenin, davacı Derneğin dava ehliyeti bulunmadığı
yo-
lundaki iddiası yerinde görülmemiştir.
Öte yandan, dava konusu
Yönetmelik, 2.8.1995 günlü, 22362 sayı-
lı Resmi Gazetede yayımlanarak
ilan edilmiş olup, 2577 sayılı Yasanın
7/4. maddesi uyarınca ilan
tarihini izleyen günden itibaren başlayan
dava süresi içindeki
29.9.1995 tarihinde dava açılıp verilen dilekçe
ret kararı üzerine
bakılan davanın yasal süresi içinde yenilendiği an-
laşıldığından,
davalı İdarenin süreye ilişkin iddiasına da itibar et-
mek mümkün
değildir.
Bu nedenlerle davalı idarenin süre ve ehliyet def'i yerinde
gö-
rülmeyerek işin esasına geçildi:
Davacı Dernek, 2.8.1995 günlü,
22362 sayılı Resmi Gazetede ya-
yımlanarak yürürlüğe giren Tarım ve
Köyişleri Bakanlığı Veteriner He-
kimliği Uzmanlık Yönetmeliğinin 1, 2,
6, 8, 11 ve 12. maddelerinin;
Yönetmelik, veteriner hekimlik mesleğinin
amaç ve ilkelerine, mesleğin
icrasına ve 6343 sayılı Yasa ile diğer
mevzuata aykırı hükümlere yer
verdiği için, veteriner hekimlerin hak ve
çıkarlarını korumak amacıyla
kurulmuş olan Derneklerinin bu davayı açma
zorunluluğunun doğduğunu;
Yönetmelikte, "Bakanlıkta Çalışma" ön plana
çıkarılarak ayrım yapıldı-
ğını; Yönetmeliğin kendi içinde çelişkiler
taşıdığını öne sürerek ip-
talini istemektedir.
2.8.1995 günlü,
22362 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürür-
lüğe giren Tarım ve
Köyişleri Bakanlığı Veteriner Hekimliği Uzmanlık
Yönetmeliğinin "Hukuki
Dayanak" başlığını taşıyan 3. maddesinde, bu
Yönetmeliğin, 6343 sayılı,
Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına,
Türk Veteriner Hekimleri
Birliği ile Odalarının Teşekkül Tarzına ve
Göreceği İşlere Dair Kanunun
7. maddesine dayanılarak hazırlandığı
hükme bağlanmıştır.
Adıgeçen
Kanunun 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşı
olan ve sahip
oldukları diplomalarını Ziraat Vekaletine tescil ettir-
miş bulunan her
veteriner hekimin, mesleğini bu Kanun hükümleri dahi-
linde serbestçe
icra edebileceği; 4. maddesinde, hakiki şahısların ve-
ya hususi hukuk
hükmi şahısları tarafından istihdam edilen veteriner
hekimlerin de bu
Kanun hükümlerine tabi oldukları hükme bağlanmış o-
lup; anılan Kanunun
7. maddesinde de, "Mütehassıs ünvanını taşıyabil-
mek için Veteriner
Hekim İhtisas Talimatnamesinde yazılı olan branş-
lardan birinde
ihtisas yapmış olmak ve Ziraat Vekaletince hazırlanacak
yönetmeliğe
göre yapılacak imtihanı kazanmak ve ihtisas vesikası almak
şarttır..."
hükmüne yer verilmiştir.
Bu Kanunun bazı maddelerinde yer alan "Ziraat
Vekaleti" ibare-
si, 2993 sayılı Yasanın 19. maddesiyle 6343 sayılı
Kanuna eklenen Ek-
4. madde ile "Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığı"
olarak değiştiril-
mekle birlikte; daha sonra yürürlüğe giren 441
sayılı, Tarım ve Köyiş-
leri Bakanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında
Kanun Hükmünde Karar-
namede yer alan hükümler karşısında, 6343 sayılı
Yasada "Ziraat Veka-
leti" olarak belirtilen Bakanlığın, Tarım ve
Köyişleri Bakanlığı ola-
rak kabul edilmesi gerekmektedir.
6343
sayılı Yasanın yukarıda sözü edilen 2, 4 ve 7. maddelerin-
de yer alan
hükümlerin birlikte incelenmesinden de anlaşılacağı üzere,
Yasa, "tüm
veteriner hekimleri kapsayacak şekilde" veteriner hekimlik
mesleği ile
ilgili düzenlemeler getirmiş olup; 7. maddesinde Tarım ve
Köyişleri
Bakanlığınca hazırlanması öngörülen Yönetmeliğin de, Yasanın
belirtilen
kapsamı karşısında, tüm veteriner hekimleri kapsayacak bi-
çimde
düzenlenmesi gerektiği açıktır.
Dava konusu Yönetmeliğin 1. maddesinde,
bu Yönetmeliğin amacı-
nın, "441 sayılı KHK'nin 2. maddesinde
belirtilen hizmetlerin gerek-
tirdiği uzman ihtiyacını karşılamak
üzere, bu Yönetmelik hükümleri da-
hilinde ve belirtilen uzmanlık
dallarında uzman yetiştirmeyi sağlamak"
olduğu belirtildikten sonra;
Yönetmeliğin 2. maddesinde, bu Yönetmeli-
ğin, uzman adaylarının seçimi
ve eğitimi ile uzman yetiştirmeye dair
usul ve esasları kapsadığına
işaret edilmiştir.
Yönetmeliğin 1. ve 2. maddelerinde yer alan
hükümlerle diğer
maddelerde yer alan hükümlerin (örneğin, "Uzman
Adaylarında Aranılan
Nitelikler" başlıklı 6. maddesinin 1/a; "Uzman
Adayların Seçimi" baş-
lığını taşıyan 7. maddesinin 8. fıkralarının)
incelenmesinden; dava
konusu Yönetmeliğin, uzman adaylarının seçimi ve
eğitimi ile bu aday-
ların yetiştirilmelerine ilişkin olarak, sadece
Tarım ve Köyişleri Ba-
kanlığı bünyesinde görev yapmakta olan veteriner
hekimleri kapsayacak
şekilde düzenlemeler getirdiği
anlaşılmıştır.
Bu durumda, Yönetmeliğin 1. ve 2. maddelerinin, 6343
sayılı Ya-
sanın yukarıda sözüedilen 7. maddesinin açık hükmüne karşın,
belirti-
len konuda, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Teşkilatında görevli
olmayan
veteriner hekimleri kapsam dışında bırakarak sınırlı bir
düzenleme
yaptığında ve sözkonusu maddelerle getirilen düzenlemelerin
bu haliyle
6343 sayılı Yasaya açıkça aykırılık oluşturduğunda kuşkuya
yer bulun-
mamaktadır.
Bunun yanı sıra, Yönetmeliğin dava
dilekçesinde iptali isteni-
len diğer maddelerinin de, 1. ve 2.
maddeler esas alınmak suretiyle,
yani, ancak Tarım ve Köyişleri
Bakanlığı bünyesinde çalışan veteriner
hekimlerin "Uzman"
olabileceklerinden hareketle düzenlendiği anlaşıl-
maktadır.
Dava
konusu Yönetmeliğin 1. ve 2. maddelerinin 6343 sayılı Ya-
saya açıkça
aykırı olduklarının saptanması nedeniyle bu konuda idarece
yeni bir
düzenleme yapılması gereği ortaya çıktığına ve Yönetmeliğin
iptali
istenilen diğer maddelerinin de, içeriği yukarıda belirlenen 1.
ve 2.
maddelerde yer alan hükümler esas alınarak düzenlendikleri
anla-
şıldığına göre, dava konusu Yönetmeliğin 1. ve 2. maddelerinin
yanı
sıra, iptali istenilen diğer maddelerin de iptal edilmesi
gerektiği
açıktır.
Açıklanan nedenlerle dava konusu Yönetmeliğin 1,
2, 6, 8, 11 ve
12. maddelerinin iptaline karar verildi.
(MT/NÇ)
(DAN-DER; SAYI:93)
|